gecanceld vanwege het coronavirus

Festival gecanceld vanwege het coronavirus

Iedereen loopt op eieren, maar gelukkig is er ook veel begrip voor de huidige situatie; veel organisatoren en promotors hebben hun festivals gecanceld vanwege het coronavirus (SARS-COV-2 om precies te zijn). Wat betekent dit voor organisatoren, promotors, clubs, artiesten, boekers en bezoekers?

Overheidsmaatregelen over evenementen tot en met 6 april 2020

Ten eerste hangt er veel af van de huidige stand van zaken op virusgebied. De maatregelen die de overheid neemt zijn daarbij uiteraard leidend. Op dit moment is alles afgezegd tot en met 6 april 2020. De kans dat deze periode gaat duren, is wel aannemelijk. Dus brace yourself, summer is coming.

Evenementen ná 6 april 2020

Maar wat geldt er voor evenementen die na 6 april 2020 plaatsvinden? Mag je dat evenement annuleren? Het antwoord daarop kan vanuit meerdere perspectieven worden gegeven. Het is een afweging van belangen, gebaseerd op de huidige situatie, maar ook op de regels van overmacht en de contracten en algemene voorwaarden die van toepassing zijn op een bepaald evenement. Zolang de overheid nog geen regeling heeft vastgesteld voor de periode na 6 april a.s., blijft zo’n evenement in onzekerheid en in een grijs gebied verkeren. Immers, er zijn nog geen regels voor, maar wil je het risico lopen dat de virale crisis nog niet voorbij is en bezoekers mogelijk besmet raken?

Omstandigheden van het geval

Zo’n besluit kan je alleen nemen als je alle omstandigheden in acht neemt. Daar horen dus ook de juridische omstandigheden bij, want er is natuurlijk al flink tijd en geld in de productie van een evenement gaan zitten. De evenementen die voor nu en voor de zomer op het programma staan, zijn doorgaans niet te vergelijken met relatief eenvoudige clubavonden, laat staan braderieën en heiweekenden.

Overmacht

Als een partij – door een overheidsbesluit – zijn of haar verplichtingen uit hoofde van een overeenkomst jegens de andere partij niet kan nakomen (we spreken dan van een niet-toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een verbintenis), dan is er sprake van overmacht. Juridisch gezien gaat het dus om een afspraak die iemand niet kan nakomen, maar daar zelf niets aan kan doen. Dat ‘niets aan kunnen doen’ moet dus een externe factor zijn. Naast directe ‘schuld’ moet je daarbij ook kunnen naar toerekening volgens de wet, volgens een rechtshandeling of volgens algemene opvattingen.

Wat het leerstuk van overmacht moeilijker maakt, is dat een beroep op overmacht meestal niet gegrond zal zijn als de nakoming van een bepaalde overeenkomst nog wel mogelijk is, maar misschien later. Dat is dan waarschijnlijk ook de reden dat veel evenementen niet worden afgezegd, maar worden verplaatst. Dit kun je doortrekken naar alle verplichtingen die voortvloeien uit een overeenkomst. Afzeggen is dus iets anders dan verplaatsen.

Praktische aanpak

Praktisch gezien, kun je best een evenement annuleren. Maar om dit op de goede, meest efficiënte en eerlijke manier te doen, heeft dat evenement annuleren wat meer voet in aarde. Je moet kijken naar de regels vanuit de overheid, de wet, contracten en algemene voorwaarden en bijvoorbeeld ook naar de financiële consequenties, verzekeringen en langetermijnvisie.

Stel, een organisator heeft een evenement geannuleerd vanwege het coronavirus, dan kun je kijken wat je hebt afgesproken daarover. Soms staat er in een contract dat een partij verzekerd moet zijn. Het is dan van belang om te weten wat die verzekering precies dekt en wat bijvoorbeeld wordt uitgekeerd. Daarbij speelt het ook een rol of de aansprakelijkheid van de annulerende partij is afgedekt in de algemene voorwaarden. Je moet dus goed kijken waar eventuele ruimte zit. Zowel als annulerende partij, als partij die te maken krijgt met een annulering. Het is in ieder geval een goed moment om de contracten die je zelf hanteert eens goed onder de loep te nemen op dit punt. Bewustwording van de contracten die je tekent (of in het geval van algemene voorwaarden; accepteert), zal hierdoor hopelijk ook wel wat toenemen.

Uitsluiting aansprakelijkheid

Kun je alle aansprakelijkheid uitsluiten? Tegenover consumenten niet en tegenover bedrijven is het maar net de vraag onder welke omstandigheden en of dat redelijk is. Die uitsluiting van aansprakelijkheid wordt meestal geregeld in algemene voorwaarden en verkoopovereenkomsten. De juridische term hiervoor is een ‘exoneratiebeding’.

Een bekend exoneratiebeding is het bordje bij de garderobe waarop staat: “De directie is niet aansprakelijk voor diefstal of schade aan uw eigendommen” of de leukste variant daarop: “De directie stelt zich niet aansprakelijk voor schade”. Nogal logisch dat de directie zichzelf niet aansprakelijk stelt voor schade, maar lekker van elkaar blijven kopieëren, jongons.

Exoneratiebeding

De regels voor de uitsluiting van aansprakelijkheid via een exoneratiebeding zijn als volgt:

  • Je kan niet iemand binden aan zo’n beding, zonder de expliciete of stilzwijgende instemming van die partij.
  • Uitsluiting van aansprakelijkheid mag niet in strijd zijn met de wet of openbare orde. Schade door opzettelijke handelingen en wat ze noemen ‘bewuste roekeloosheid’ kunnen niet worden uitgesloten. Misbruik van omstandigheden? Feest gaat niet door (niet dubbelzinnig bedoeld). In strijd met de redelijkheid en billijkheid? Feest gaat ook niet door.
  • De zakelijkheid, professionaliteit, belangen, onderhandelingen, instemming, mate van beperking van aansprakelijkheid, tegenprestatie en zorgplicht spelen een rol bij de uitleg en beoordeling van een exoneratiebeding.
  • In algemene voorwaarden (check de wettelijke regeling hier) is het beding alleen geldig als die voorwaarden van toepassing zijn op de verhouding c.q. overeenkomst met een wederpartij. Als je een exoneratiebeding inroept, maar de andere partij wist er helemaal niet van, dan telt dat dus lekker niet. Voor algemene voorwaarden geldt verder dat deze niet onredelijk bezwarend mogen zijn. In die lijsten staan een aantal punten opgenomen die in algemene voorwaarden tussen ondernemingen en consumenten (of daarop lijkende ondernemers zoals kleine zzp’ers) niet door de beugel kunnen.

Waarschijnlijk niet door de beugel kunnende uitsluitingen

Bij een overeenkomst tussen een gebruiker en een wederpartij, natuurlijk persoon, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, wordt vermoed onredelijk bezwarend te zijn een in de algemene voorwaarden voorkomend beding

a. dat de gebruiker een, gelet op de omstandigheden van het geval, ongebruikelijk lange of onvoldoende bepaalde termijn geeft om op een aanbod of een andere verklaring van de wederpartij te reageren;

b. dat de inhoud van de verplichtingen van de gebruiker wezenlijk beperkt ten opzichte van hetgeen de wederpartij, mede gelet op de wettelijke regels die op de overeenkomst betrekking hebben, zonder dat beding redelijkerwijs mocht verwachten;

c. dat de gebruiker de bevoegdheid verleent een prestatie te verschaffen die wezenlijk van de toegezegde prestatie afwijkt, tenzij de wederpartij bevoegd is in dat geval de overeenkomst te ontbinden;

d. dat de gebruiker van zijn gebondenheid aan de overeenkomst bevrijdt of hem de bevoegdheid daartoe geeft anders dan op in de overeenkomst vermelde gronden welke van dien aard zijn dat deze gebondenheid niet meer van hem kan worden gevergd;

e. dat de gebruiker een ongebruikelijk lange of onvoldoende bepaalde termijn voor de nakoming geeft;

f. dat de gebruiker of een derde geheel of ten dele bevrijdt van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding;

g. dat een de wederpartij volgens de wet toekomende bevoegdheid tot verrekening uitsluit of beperkt of de gebruiker een verdergaande bevoegdheid tot verrekening verleent dan hem volgens de wet toekomt;

h. dat als sanctie op bepaalde gedragingen van de wederpartij, nalaten daaronder begrepen, verval stelt van haar toekomende rechten of van de bevoegdheid bepaalde verweren te voeren, behoudens voor zover deze gedragingen het verval van die rechten of verweren rechtvaardigen;

i. dat voor het geval de overeenkomst wordt beëindigd anders dan op grond van het feit dat de wederpartij in de nakoming van haar verbintenis is tekort geschoten, de wederpartij verplicht een geldsom te betalen, behoudens voor zover het betreft een redelijke vergoeding voor door de gebruiker geleden verlies of gederfde winst;

j. dat de wederpartij verplicht tot het sluiten van een overeenkomst met de gebruiker of met een derde, tenzij dit, mede gelet op het verband van die overeenkomst met de in dit artikel bedoelde overeenkomst, redelijkerwijze van de wederpartij kan worden gevergd;

k. dat voor een overeenkomst als bedoeld in artikel 236 onder j of p respectievelijk q een duur bepaalt van meer dan een jaar, tenzij de wederpartij na een jaar de bevoegdheid heeft de overeenkomst te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand;

l. dat de wederpartij aan een opzegtermijn bindt die langer is dan de termijn waarop de gebruiker de overeenkomst kan opzeggen;

m. dat voor de geldigheid van een door de wederpartij te verrichten verklaring een strengere vorm dan het vereiste van een onderhandse akte stelt;

n. dat bepaalt dat een door de wederpartij verleende volmacht onherroepelijk is of niet eindigt door haar dood of ondercuratelestelling, tenzij de volmacht strekt tot levering van een registergoed;

o. dat de wederpartij bij overeenkomsten, niet zijnde verlengde, vernieuwde of voortgezette overeenkomsten als bedoeld in artikel 236, onder j of p respectievelijk q, aan een opzegtermijn bindt die langer is dan een maand.

No way, Jose door de beugel kunnende uitsluitingen

Bij een overeenkomst tussen een gebruiker en een wederpartij, natuurlijk persoon, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, wordt als onredelijk bezwarend aangemerkt een in de algemene voorwaarden voorkomend beding

a. dat de wederpartij geheel en onvoorwaardelijk het recht ontneemt de door de gebruiker toegezegde prestatie op te eisen;

b. dat de aan de wederpartij toekomende bevoegdheid tot ontbinding, zoals deze in afdeling 5 van titel 5 is geregeld, uitsluit of beperkt;

c. dat een de wederpartij volgens de wet toekomende bevoegdheid tot opschorting van de nakoming uitsluit of beperkt of de gebruiker een verdergaande bevoegdheid tot opschorting verleent dan hem volgens de wet toekomt;

d. dat de beoordeling van de vraag of de gebruiker in de nakoming van een of meer van zijn verbintenissen is te kort geschoten aan hem zelf overlaat, of dat de uitoefening van de rechten die de wederpartij ter zake van een zodanige tekortkoming volgens de wet toekomen, afhankelijk stelt van de voorwaarde dat deze eerst een derde in rechte heeft aangesproken;

e. krachtens hetwelk de wederpartij aan de gebruiker bij voorbaat toestemming verleent zijn uit de overeenkomst voortvloeiende verplichtingen op een der in afdeling 3 van titel 2 bedoelde wijzen op een derde te doen overgaan, tenzij de wederpartij te allen tijde de bevoegdheid heeft de overeenkomst te ontbinden, of de gebruiker jegens de wederpartij aansprakelijk is voor de nakoming door de derde, of de overgang plaatsvindt in verband met de overdracht van een onderneming waartoe zowel die verplichtingen als de daartegenover bedongen rechten behoren;

f. dat voor het geval uit de overeenkomst voor de gebruiker voortvloeiende rechten op een derde overgaan, ertoe strekt bevoegdheden of verweermiddelen die de wederpartij volgens de wet jegens die derde zou kunnen doen gelden, uit te sluiten of te beperken;

g. dat een wettelijke verjarings- of vervaltermijn waarbinnen de wederpartij enig recht moet geldend maken, tot een verjarings- onderscheidenlijk vervaltermijn van minder dan een jaar verkort;

h. dat voor het geval bij de uitvoering van de overeenkomst schade aan een derde wordt toegebracht door de gebruiker of door een persoon of zaak waarvoor deze aansprakelijk is, de wederpartij verplicht deze schade hetzij aan de derde te vergoeden, hetzij in haar verhouding tot de gebruiker voor een groter deel te dragen dan waartoe zij volgens de wet verplicht zou zijn;

i. dat de gebruiker de bevoegdheid geeft de door hem bedongen prijs binnen drie maanden na het sluiten van de overeenkomst te verhogen, tenzij de wederpartij bevoegd is in dat geval de overeenkomst te ontbinden;

j. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van zaken, elektriciteit, warmte en koude daaronder begrepen en dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften niet daaronder begrepen, of tot het geregeld doen van verrichtingen, leidt tot stilzwijgende verlenging of vernieuwing in een overeenkomst voor bepaalde duur, dan wel tot een stilzwijgende voortzetting in een overeenkomst voor onbepaalde duur zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de voortgezette overeenkomst te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand;

k. dat de bevoegdheid van de wederpartij om bewijs te leveren uitsluit of beperkt, of dat de uit de wet voortvloeiende verdeling van de bewijslast ten nadele van de wederpartij wijzigt, hetzij doordat het een verklaring van haar bevat omtrent de deugdelijkheid van de haar verschuldigde prestatie, hetzij doordat het haar belast met het bewijs dat een tekortkoming van de gebruiker aan hem kan worden toegerekend;

l. dat ten nadele van de wederpartij afwijkt van artikel 37 van Boek 3, tenzij het betrekking heeft op de vorm van door de wederpartij af te leggen verklaringen of bepaalt dat de gebruiker het hem door de wederpartij opgegeven adres als zodanig mag blijven beschouwen totdat hem een nieuw adres is meegedeeld;

m. waarbij een wederpartij die bij het aangaan van de overeenkomst werkelijke woonplaats in een gemeente in Nederland heeft, woonplaats kiest anders dan voor het geval zij te eniger tijd geen bekende werkelijke woonplaats in die gemeente zal hebben, tenzij de overeenkomst betrekking heeft op een registergoed en woonplaats ten kantore van een notaris wordt gekozen;

n. dat voorziet in de beslechting van een geschil door een ander dan de rechter die volgens de wet bevoegd zou zijn, tenzij het de wederpartij een termijn gunt van tenminste een maand nadat de gebruiker zich schriftelijk jegens haar op het beding heeft beroepen, om voor beslechting van het geschil door de volgens de wet bevoegde rechter te kiezen;

o. dat de bevoegdheid van de wederpartij om de overeenkomst, die mondeling, schriftelijk of langs elektronische weg tot stand is gekomen, op een overeenkomstige wijze op te zeggen, uitsluit of beperkt;

p. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften, leidt tot een stilzwijgende verlenging of vernieuwing van de overeenkomst met een duur die langer is dan drie maanden, dan wel tot een stilzwijgende verlenging of vernieuwing van de overeenkomst met een duur van ten hoogste drie maanden zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de overeenkomst telkens tegen het einde van de duur van de verlenging of de vernieuwing op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand;

q. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften, leidt tot een stilzwijgende voortzetting in een overeenkomst voor onbepaalde duur zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de voortgezette overeenkomst te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand of, in geval de geregelde aflevering minder dan eenmaal per maand plaats heeft, met een opzegtermijn van ten hoogste drie maanden;

r. dat de wederpartij verplicht de verklaring tot opzegging van een overeenkomst als bedoeld onder j of p respectievelijk q te laten plaatsvinden op een bepaald moment;

s. dat in geval van een overeenkomst met beperkte duur tot het geregeld ter kennismaking afleveren van dag-, nieuws-, weekbladen en tijdschriften leidt tot voortzetting van de overeenkomst.

Het is een wat dorre tekst, die twee lijsten. Maar, wel van groot belang om eens gelezen te hebben. Nu weet je op hoofdlijnen wat er wel en niet kan voor wat betreft de uitsluiting van aansprakelijkheid. Het klinkt zo makkelijk: ik sluit gewoon alle aansprakelijkheid uit, HA! Maar zo makkelijk gaat dat dus niet.

Gecanceld vanwege het coronavirus: conclusie

Alles in acht nemend, legt het voorgaande hopelijk ook wat beter uit waarom bepaalde organisaties hun evenementen nog niet cancellen. Zolang de overheid nog niet heeft bepaald dat evenementen in een bepaalde periode niet door kunnen gaan is er 1) geen sprake van overmacht en 2) dekt de verzekering de annulering waarschijnlijk niet. Het komt bij het laatste (en dat geldt ook voor contracten en algemene voorwaarden) heel erg aan op de bewoording. Is annulering bijvoorbeeld mogelijk bij een epidemie of ook bij een dreiging van een epidemie. Als je dat scherp leest, kan daar een wereld van verschil inzitten.

Verzetten is iets anders dan afzeggen

Anderen, zoals Dancefair (een superinteressante (educatieve) beurs over dancemuziek en alles wat daarmee te maken heeft en die dit jaar zou plaatsvinden op 8 en 9 mei 2020 in de Jaarbeurs in Utrecht) nemen het zekere voor het onzkere en hebben alvast besloten om het evenement te verplaatsen naar 31 oktober en 1 november 2020. Dat evenement is dus niet gecanceld vanwege het coronavirus, maar verzet naar een datum waarop het hopelijk wel door kan gaan.

Festival gecanceld vanwege het coronavirus? Wat betekent dit voor bezoekers?

Als een promotor een evenement heeft gecanceld vanwege het coronavirus, dan raakt dat natuurlijk ook de bezoeker. De invulling van de keuze van een organisatie of promotor is daarbij erg van belang. Ook voor de partijen die daarmee te maken krijgen, zoals artiesten, boekers en bezoekers. Wat doet het bijvoorbeeld met de prijs voor een kaartje als er bepaalde artiesten niet kunnen komen optreden of stel dat er 2 podia minder zijn dan beloofd?

Wat moet ik doen als organisator of promotor?

Hoe dan ook, een keuze om een evenement te annuleren, of om dat juist nog niet te doen, raakt alle betrokkenen en is best ingewikkeld. Is er wél sprake van overmacht, dan worden de partijen die normaal waren gehouden om aan een overeenkomst te voldoen, van die plicht ontheven. Correct nakomen kan dan niet, want het mag niet van de overheid (in dit geval).

Is er géén sprake van overmacht, dan zou je kunnen zeggen dat er vooralsnog gewoon moet worden nagekomen. De dreiging of mogelijkheid dat een evenementenverbod in juni 2020 nog zal gelden, is juridisch gezien denk ik nog geen grond om nu al schadevrij te cancellen. Dit zou dus inhouden dat kaartjes rechtsgeldig zijn betaald en bijvoorbeeld een festival gewoon door moet gaan. De vraag is of dat redelijk is. De redelijkheid kan dan deels worden geregeld in een overeenkomst, maar zal uiteindelijk ook wellicht deels worden beslist door wat de rechter hiervan vindt.

Rechtszaken over evenementen annuleren en aansprakelijkheid

In Amerika (of course) worden al flinke rechtszaken gevoerd over annuleringen en aansprakelijkheid. Ook daar wordt van alles gecanceld vanwege het coronavirus. Ik verwacht dat dat hier (in mindere mate) ook nog wel zal gebeuren, zeker als het om veel geld gaat. Na tijden van crisis kijken ondernemers toch vaak terug om te kijken waar het is misgegaan en wie daarvoor verantwoordelijk kan worden gehouden. Dat kun je aan de ene kant immoreel noemen, maar aan de andere kant is het een zakelijke beslissing. Als je moet kiezen tussen solidariteit en het laten omvallen van het bedrijf waar je jaren hard voor hebt gewerkt, dan lijkt mij dat een hele lastige keuze.

Beoordelen van een overmachtssituatie of beroep op overmacht

Als je zelf wil beoordelen of er sprake is van overmacht, probeer dan eens de bril van een neutrale derde op te zetten. Dat houdt in dat je probeert je gedachten los te maken van je gevoel en te kijken naar de feiten. Wat is er gebeurt, afgesproken en gezegd? Je kan natuurlijk ook vragen of een vriend of vriendin deze oefening met je kan doen. Verander daarbij de namen van de partijen, maar hou de casus verder in stand. Laat geen dingen weg, want bedenk je dat een rechter daar toch wel achter komt.

De vraag die uiteindelijk beantwoord moet worden is: Als iemand een verplichting uit een overeenkomst niet (meer) kan nakomen, is dat dan de schuld of het risico van die partij? Nadat je die zakelijke toets hebt gedaan, probeer dan ook eens met compassie naar een zaak te kijken. Wat is redelijk en wat zouden de gevolgen van je beslissing op langere termijn zijn? Wil je dat en wat weegt zwaarder? Zijn er ook nog alternatieven?

Hopelijk kunnen we worden er binnenkort geen evenementen meer gecanceld vanwege het coronavirus. Hopelijk vormt het virus binnenkort geen grote levensbedreiging meer. Draag allemaal een steentje bij!

Eerder schreef ik dit blog over het opzeggen of intrekken van opdrachten vanwege het coronavirus. Handig om te weten!

Controle over je contracten?

Wil jij een keer met een stofkam door je contracten en algemene voorwaarden? Now is the time. Je kan ze ook even aan mij mailen, dan kijken we er samen naar. Dat is misschien net zo relaxed.

Petit Legal